Onderzoek HU 2010

De afgelopen jaren heeft het groeiende belang van Turkije als grote, opkomende markt en belangrijke handelspartner voor Nederland, de vraag doen rijzen wat de rol van etnische ondernemers van Turkse origine is in het vormgeven en ondersteunen van de handelsrelatie tussen Turkije en Nederland. Wetenschappers van de groep voor Internationale Handel en Innovatie aan de HU, de Utrechtse Universiteit voor Toegepaste Wetenschappen, onderzochten in 2010, wederom in opdracht van HOGIAF, hoe Turkse origine invloed heeft op de internationale handelspatronen van Turks-Nederlandse ondernemingen, teneinde meer licht te doen schijnen op de bijdrage van Turks-Nederlandse ondernemers aan de handelsrelatie tussen Turkije en Nederland. Hier volgt een korte samenvatting van de belangrijkste bevindingen van de studiegroep.

Bedrijven in internationale handel groter en innovatiever
Data onthult vergelijkbare, descriptieve patronen van internationalisering van ondernemingen zoals in de literatuur kan worden aangetroffen. Dat wil zeggen, ondernemingen die zich mengen in internationale zaken en handel met Turkije zijn groter en innovatiever. De case studies onthullen een sterk positief verband tussen onderwijs en internationale activiteiten, hoewel dit niet bevestigd werd in de geaggregeerde data uit de enquête.

Turks-Nederlandse ondernemingen vaak al ervaring met internationale handel
Omdat psychische afstand belangrijk is om de eerste stap te zetten in internationale handel, wordt verwacht dat Turks-Nederlandse ondernemers tegen lagere barrières lopen dan hun Nederlandse collega’s. Het beeld wordt bevestigd dat voor Turks-Nederlandse ondernemingen, ondernemingen in Turkije belangrijke handelspartners zijn. Niettemin, een substantieel deel van de Turks-Nederlandse ondernemingen die zaken doen met Turkije hebben al eerdere ervaringen met internationale handel. Verder blijkt dat een aantal Turks-Nederlandse ondernemingen dat begint zaken te doen met Turkije, de handelsrelaties uitbreidt naar andere landen en regio’s. Vanuit beleidsperspectief lijkt dit te suggereren dat Turks-Nederlandse ondernemingen wellicht niet anders behandeld zouden hoeven te worden dan hun Nederlandse collega’s, daar publieke steun nodig is in termen van marktkennis en internationalisering. De uitzondering is de Turkse markt zelf, daar de grote meerderheid van de respondenten (zowel handelaren als non-handelaren) kenbaar maken dat zij goede kennis hebben van de Turkse markt voor hun producten.

Substantieel aantal ‘geboren globalisten’
Een substantieel aantal Turks-Nederlandse ondernemingen zijn zogenoemde ‘geboren globalisten’, in die zin dat zij deelnemen aan internationaal zaken doen en handel, meteen bij oprichting van het bedrijf. Voor deze ondernemingen is de band met Turkije een belangrijke factor voor internationalisering.

Sociale netwerken kunnen opgewaardeerd worden tot zakelijke relaties
Netwerken spelen in potentie een belangrijke rol in de handelsrelaties van Turks-Nederlandse ondernemers. Data toont aan dat handelaren en non-handelaren weinig verschillen in de sterkte van hun Nederlandse netwerk (etnisch of Nederlands) en ook gemiddeld niet wat hun sociale netwerk in Turkije betreft. Belangrijk in de handel met Turkije zijn de formele en informele zakelijke netwerken. Dit lijkt te suggereren dat er werk verzet dient te worden om ook sociale banden op te waarderen tot zakelijke relaties.

Vergeleken met Turks-Nederlandse ondernemers van de eerste, tweede en derde generatie zijn vooral Turks-Nederlandse die door gezinshereniging naar Nederland zijn gekomen, succesvol in handel met Turkije. Sleutelelement zou kunnen zijn dat deze groep hoger onderwijs heeft genoten en sterke sociale netwerken heeft in Turkije, ook al zijn opleiding en sociaal netwerk niet gerelateerd aan internationalisering.

Dienstverlening aan non-handelaren met Turkije voor verbetering vatbaar
Koepel- en belangenorganisaties worden als even belangrijk gezien in het ondersteunen van handelsrelaties met Turkije. Respondenten zien ruimte voor verbeteringen, in het bijzonder qua bemiddeling en training. Er is een duidelijk verschil tussen handelaren en non-handelaren (met Turkije). Handelaren zien minder tekortkomingen bij koepel- en belangenorganisaties in de dienstverlening dan non-handelaren. Beleid zou in dit kader meer gericht moeten zijn op het verbeteren van de dienstverlening aan non-handelaren.

Bron: Hogeschool Utrecht, 2010. Turkish Dutch Entrepreneurs in International Trade.